Γράφει ο Ανδριανός Παππάς, ΚΟΙΝΣΕΠ Απάνω Μεριά
Στα νησιά των Κυκλάδων, όπου η συνθήκη της νησιωτικότητας προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες και προκλήσεις, ένα καινοτόμο πρόγραμμα έρχεται να αναδείξει το πρόβλημα της διαχείρισης απορριμμάτων και να προτείνει εφαρμόσιμες λύσεις. Το Re-Cyclades κλείνει τον κύκλο του πλαστικού, μετατρέποντας τα πλαστικά απόβλητα σε νέα προϊόντα, καλλιεργώντας παράλληλα την περιβαλλοντική συνείδηση της επόμενης γενιάς.
Η ρύπανση από πλαστικά αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές απειλές παγκοσμίως, και τα ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή. Το πρόγραμμα “Κλείνοντας τον κύκλο του πλαστικού για βιώσιμες νησιωτικές κοινότητες – ενισχύοντας την εκπαίδευση για την επόμενη γενιά – Re-Cyclades” γεννήθηκε ακριβώς για να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση, εστιάζοντας αρχικά στο νησί της Σύρου. Με τον συντονισμό του Δικτύου Αειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ), την υλοποίηση από την ΚοινΣΕπ Απάνω Μεριά και το Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ) Σύρου-Ερμούπολης, και χάρη στη χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο στο πλαίσɩο του χρηματοδοτɩκού προγράμματος «Φυσικό Περιβάλλον & Καινοτόμες Δράσεις 2022», το Re-Cyclades φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πρότυπο μοντέλο βιωσιμότητας για τις νησιωτικές κοινότητες.
Η ομάδα του Re-Cyclades στοχεύει στη δημιουργία ενός δικτύου διαλογής στην πηγή για την ανάκτηση καθαρών πλαστικών αποβλήτων (κυρίως τύπου HDPE και PP), σε συνεργασία με σχολεία του νησιού. Παράλληλα, η διαδικασία της ανακύκλωσης επιδεικνύεται στη πράξη, μέσω ενός εργαστηρίου ανακύκλωσης πλαστικού μικρής κλίμακας, όπου τα πλαστικά προς ανακύκλωση επεξεργάζονται επί τόπου, δημιουργώντας νέα, χρήσιμα προϊόντα. Εμπλέκοντας τη μαθητική κοινότητα ενεργά στη διαδικασία, επιτυγχάνεται η καλλιέργεια μιας κοινής αντίληψης για τα οφέλη της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης. Κεντρικό πυλώνα του Re-Cyclades αποτελεί το εργαστήριο “Precious Plastic Syros”, που λειτουργεί η ΚοινΣΕπ Απάνω Μεριά στην Ερμούπολη. Με τη χρηματοδοτική υποστήριξη του Πράσινου Ταμείου, έχει διαμορφωθεί εξειδικευμένος χώρος εκπαιδευτικής ανακύκλωσης όπου φιλοξενούνται τέσσερα βασικά μηχανήματα Precious Plastic: ο τεμαχιστής (Shredder), το μηχάνημα χύτευσης (Injection), το μηχάνημα εξώθησης (Extruder) και το μηχάνημα συμπίεσης (Compression).
Η διαδικασία ανακύκλωσης που ακολουθείται έχει ως εξής. Με τη συμβολή της τοπικής κοινωνίας και των σχολείων, στο εργαστήριο συλλέγονται πλαστικά απόβλητα τύπου HDPE (#2) και PP (#5). Αυτά διαχωρίζονται ανά τύπο και χρώμα, καθαρίζονται και στεγνώνουν. Στη συνέχεια, ο τεμαχιστής τα μετατρέπει σε νιφάδες, έτοιμες να γίνουν η πρώτη ύλη για νέα αντικείμενα. Κατόπιν, με θερμική επεξεργασία του πλαστικού (χύτευση με καλούπια, εξώθηση), μέχρι στιγμής έχουν παραχθεί εκατοντάδες χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα, όπως καραμπίνερ, σουβέρ, μολυβοθήκες, γλαστράκια, βάσεις κινητών, ακόμα και χριστουγεννιάτικα στολίδια και σουβενίρ με θέμα τη Σύρο.
Το Re-Cyclades δίνει έμφαση στην εκπαίδευση, με βασικό του στόχο την ενίσχυση των γνώσεων της επόμενης γενιάς. Αυτό γίνεται πράξη μέσα από ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που έχει αναπτυχθεί από το ΚΕΠΕΑ Σύρου-Ερμούπολης, με σενάρια προσαρμοσμένα για όλες τις ηλικίες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της άμεσης και βιωματικής συμμετοχής στη διαδικασία ανακύκλωσης.
Έως σήμερα, 15 τμήματα από σχολεία της Σύρου και 3 τμήματα από σχολεία εκτός νησιού είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν στο “Precious Plastic Syros” και να συμμετάσχουν βιωματικά στη διαδικασία ανακύκλωσης. Παράλληλα, η ομάδα του Re-Cyclades έχει ταξιδέψει και σε άλλα νησιά για τη διεξαγωγή εκπαιδευτικών δράσεων σε σχολεία, μεταφέροντας το μήνυμα της κυκλικής οικονομίας στην Τήνο, την Πάρο και την Αντίπαρο. Μέχρι στιγμής, πάνω από 600 μαθητές έχουν συμμετάσχει σε αυτές τις εκπαιδευτικές επισκέψεις, ενώ συνεχίζεται ο προγραμματισμός σχολικών επισκέψεων για το επόμενο διάστημα.
Ο αντίκτυπος του Re-Cyclades είναι ήδη ορατός. Πέρα από τις ποσότητες πλαστικού που πήραν νέα ζωή, το πρόγραμμα έχει καταφέρει να επιδείξει στην πράξη ότι η τοπική, μικρής κλίμακας ανακύκλωση είναι εφικτή και μπορεί να παράγει χρήσιμα και ποιοτικά προϊόντα. Μέσω των βιωματικών εργαστηρίων, η περιβαλλοντική συνείδηση εκατοντάδων μαθητών έχει ενισχυθεί. Ελπίδα της ομάδας είναι πως το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει ένα θετικό παράδειγμα, εμπνέοντας παρόμοιες δράσεις και πρωτοβουλίες και σε άλλες κοινότητες.
