Γράφει ο Μιχαήλ – Εμμανουήλ Δημάκας*

 

Η Ιστορία του «Δρόμου του Μεταξιού»

Ο όρος «Δρόμος του Μεταξιού»[1], κατά το παρελθόν εχρησιμοποιείτο για να περιγράψει ένα δαιδαλώδες δίκτυο εμπορικών δρόμων το οποίο είχε ως εναρκτήριο σημείο την Κίνα και εκτεινόταν σε ολόκληρη την ασιατική ήπειρο, ενώ παράλληλα η μεταφορά των προϊόντων μπορούσε να επιτευχθεί και μέσω των θαλασσίων διαδρομών στις περιοχές της Ανατολικής Αφρικής, της Αραβικής Χερσονήσου και της Μεσογείου. Ο «Δρόμος του Μεταξιού» αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού. Η εκτεταμένη σύνδεση των διαδρομών με καραβάνια που διέσχιζαν την Ευρώπη και την Ασία, από την Κίνα προς τις ακτές της Μεσογείου κατά την αρχαιότητα χρησίμευε ως ένα σημαντικό μέσο επιχειρηματικών σχέσεων και πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Μέσω του «Δρόμου του Μεταξιού» εισήχθησαν στη Δύση προϊόντα όπως το μετάξι[2], το τσάι, το χαρτί, το ρύζι, η πυρίτιδα, κ.ά.. Υπήρξε το σημαντικότερο εμπορικό δίκτυο από την εποχή της Δυναστείας των Han[3], μέχρι και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 μ.Χ. από τους Οθωμανούς, οι οποίοι ουσιαστικά επέβαλαν το κλείσιμό του.[4]

Ο «Νέος Δρόμος του Μεταξιού»

Στα τέλη του 2013 ο Πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping, εμπνεόμενος από το θρυλικό «Δρόμο του Μεταξιού», παρουσίασε για πρώτη φορά μέσω ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο Nazarbayev[5] της Astana[6] ένα εξαιρετικά φιλόδοξο σχέδιο φαραωνικών διαστάσεων για την ενίσχυση του διεθνούς εμπορίου, των επενδυτικών ροών και των πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ της Κίνας και των χωρών της Κεντρικής Ασίας, της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης και της Βόρειας και Ανατολικής Αφρικής. Το επενδυτικό αυτό σχέδιο, του οποίου η ονομασία στην αγγλική γλώσσα αποδίδεται ως «One Belt One Road Initiative» (OBOR)[7], αναμένεται να υλοποιηθεί μέσω της δημιουργίας ενός δικτύου υποδομών που θα περιλαμβάνει χερσαίες και θαλάσσιες οδούς[8] και θα συνδέει τουλάχιστον 65 χώρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόδρομο του επενδυτικού σχεδίου του OBOR αποτέλεσε η κινεζική Επενδυτική Πρωτοβουλία Συνεργασίας «16+1», η οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Βουδαπέστη το 2012, και περιλαμβάνει κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αλλά και κράτη των Βαλκανίων.[9]

Τα σχέδια του OBOR[10] περιλαμβάνουν ένα πολυεπίπεδο πλέγμα επενδύσεων, το οποίο αφορά σε τομείς όπως οι μεταφορές (σιδηροδρομικά δίκτυα και αυτοκινητόδρομοι), οι τηλεπικοινωνίες και η ενέργεια (κατασκευές αγωγών και ενεργειακών πάρκων). Η εν λόγω επενδυτική στρατηγική της Κίνας αποσκοπεί στο να αναζωογονήσει την κινεζική οικονομία και συνάμα να αυξήσει τη γεωπολιτική επιρροή του Πεκίνου και σε άλλες ηπείρους πέραν της Ασίας.

Ο Χάρτης του «Νέου Δρόμου του Μεταξιού» (Πηγή: www.rferl.org/a/russia-china-one-belt-one-road-project-putin-xi/28579849.html. )
Ο Χάρτης του «Νέου Δρόμου του Μεταξιού» (Πηγή: www.rferl.org/a/russia-china-one-belt-one-road-project-putin-xi/28579849.html. )
Οι Εμπλεκόμενες Χώρες στο OBOR (Πηγή: The Belt and Road Initiative: 65 Countries and Beyond, Fung Business Intelligence Center, May 2016. )
Οι Εμπλεκόμενες Χώρες στο OBOR (Πηγή: The Belt and Road Initiative: 65 Countries and Beyond, Fung Business Intelligence Center, May 2016. )

Η Τουρκία ως Κεντρικός Διάδρομος στο «Νέο Δρόμο του Μεταξιού»

Η Τουρκία επί διακυβέρνησης Recep Tayyip Erdoğan, έχει κατορθώσει να σημειώσει έναν εντυπωσιακό ρυθμό ανάπτυξης, φιγουράροντας τα τελευταία χρόνια στη 17η θέση της λίστας των «G20».[11] Όπως είναι φυσικό, η περίπτωση της Τουρκίας παρουσιάζει εξαιρετικά υψηλό επενδυτικό ενδιαφέρον για την Κίνα, και μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί μια εξαιρετικά σημαντική χώρα για πολλούς κινεζικούς επενδυτικούς κολοσσούς. Έκτος αυτού, εξόχως σημαντική είναι και η γεωπολιτική θέση της χώρας, καθώς αποτελεί το «σταυροδρόμι» μεταξύ Μέσης Ανατολής, Κεντρικής Ασίας και Βόρειας Αφρικής, και διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στα σχέδια του OBOR σε επίπεδο χερσαίων, θαλασσίων και αεροπορικών μεταφορών.

Μέχρι τώρα, οι υπογραφείσες συμφωνίες μεταξύ της Κίνας και της Τουρκίας για το OBOR, υπήρξαν αρκετές και αφορούσαν κυρίως την ανάπτυξη σιδηροδρομικών γραμμών, την αναβάθμιση των ήδη υπαρχουσών λιμενικών εγκαταστάσεων και την κατασκευή νέων οδικών δικτύων. Παρά το γεγονός ότι βασικός ναυτιλιακός εταίρος της Τουρκίας στη Μεσόγειο, εδώ και περίπου μια δεκαετία είναι η Ελλάδα[12], μεγάλες κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες επενδύουν και σε τουρκικά λιμάνια από το 2015. Μάλιστα τα λιμάνια Kumport[13], Çandarlı και Mersin έχουν τεράστια επενδυτική αξία για τους Κινέζους.[14]

Η Τουρκία αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εμπλεκόμενες χώρες στα σχέδια του OBOR, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει επενδύσει μεγάλα ποσά σε έργα υποδομών, όπως η Σιδηροδρομική Γραμμή Marmaray, η Γέφυρα Yavuz Sultan Selim, η Σήραγγα της Ευρασίας[15], η Γέφυρα Çanakkale 1915,[16] το Τρίτο Αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης[17] και η Υπερταχεία που συνδέει την Ανδριανούπολη με το Kars.  Ωστόσο, πρωταρχική θέση στην επενδυτική ατζέντα του OBOR, κατέχει η σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το Baku, την Τιφλίδα και το Kars, η οποία μάλιστα έχει ονομαστεί και ως «Σιδερένιος Δρόμος του Μεταξιού».[18] Το εν λόγω έργο αποτελεί μια από τις βασικές συνιστώσες των σχεδίων του OBOR στην Τουρκία και μάλιστα αναφέρεται και ως «Μεσαίος Διάδρομος». Η σιδηροδρομική γραμμή θα διασχίζει την αζερική πρωτεύουσα Baku, τις πόλεις Τιφλίδα και Ahilkelek και θα καταλήγει στην πόλη Kars της βορειοανατολικής Τουρκίας. Η σύνδεση Baku-Τιφλίδα-Kars βελτιώνει σε μεγάλο βαθμό τις εξαγωγικές δυνατότητες της Κίνας προς την Ευρώπη, οι οποίες κατά το παρελθόν υπήρξαν ιδιαίτερα χρονοβόρες και κοστοβόρες. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η Κίνα για να μεταφέρει ένα φορτίο προς την Ευρώπη, ήταν υποχρεωμένη μέχρι πρότινος να χρησιμοποιεί τις σιδηροδρομικές γραμμές που διέρχονταν από την Ρωσία. Πλέον με την ενεργοποίηση της γραμμής Baku-Τιφλίδα-Kars, η Κίνα είναι σε θέση να παρακάμψει την Ρωσία και να μεταφέρει τα φορτία της μέσω του Καζακστάν και του Τουρκμενιστάν στην Κασπία Θάλασσα και εν συνεχεία μέσω του Αζερμπαϊτζάν, της Γεωργίας και της Τουρκίας στην Ευρώπη. Κατά το παρελθόν, τα φορτία τα οποία εξέρχονταν από την Κίνα με κατεύθυνση την Ευρώπη, χρειάζονταν δύο τουλάχιστον μήνες για να καταλήξουν στον προορισμό τους, ενώ πλέον η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται σε διάστημα περίπου δύο εβδομάδων. Εν κατακλείδι, η σιδηροδρομική γραμμή αυτή μειώνει τη διαδρομή μεταφοράς προϊόντων από την Ασία στην Ευρώπη κατά 7 χλμ2.[19]

Η Σιδηροδρομική Γραμμή Baku-Τιφλίδα-Kars (Πηγή: www.dailysabah.com/asia/2014/05/06/bakutbilisikars-rail-project-to-be-completed-in-2015.)
Η Σιδηροδρομική Γραμμή Baku-Τιφλίδα-Kars (Πηγή: www.dailysabah.com/asia/2014/05/06/bakutbilisikars-rail-project-to-be-completed-in-2015.)

Οι Αγωγοί TANAPAPBTE και η Σημασία τους για τα Σχέδια του OBOR

Άλλο ένα βασικό ζήτημα το οποίο ανακύπτει από τα σχέδια του OBOR είναι αυτό της ενέργειας και συγκεκριμένα της διαχείρισης των ενεργειακών ροών από την Ασία στην Ευρώπη. Οι αγωγοί φυσικού αερίου TANAP (διασχίζει την Τουρκία από τα ανατολικά προς τα δυτικά και είναι μέρος του λεγόμενου «Νοτίου Διαδρόμου»), TAP (διαδριατικός αγωγός φυσικού αερίου, ο οποίος θα διασχίζει τα ελληνοτουρκικά σύνορα, τη Βόρεια Ελλάδα και εν συνεχεία θα καταλήγει στην περιοχή της Απουλίας στην Ιταλία) και BTE[20] (αγωγός φυσικού αερίου, τροφοδοτούμενος από το κοίτασμα Shah Deniz, που θα διασχίζει το Baku, την Τιφλίδα και το Erzurum), κατέχουν μια εξαιρετικά σημαντική θέση στα επενδυτικά σχέδια της Κίνας, καθώς βρίσκονται στο κεντρικό σημείο του κόμβου μεταφοράς ενέργειας μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Όσον αφορά τον αγωγό TANAP, αξίζει να αναφέρουμε ότι για την ολοκλήρωση των εργασιών εγκατάστασής του έχει δοθεί από τον Δεκέμβριο του 2016, χρηματοδότηση της τάξης των 600 εκατομμυρίων δολαρίων από την Ασιατική Τράπεζα Υποδομών και Επενδύσεων (ΑΙΙΒ)[21], η οποία εδρεύει στο Πεκίνο και ελέγχεται από την Κίνα.

Ως εκ τούτου, η πρωτοβουλία του OBOR στον τομέα της ενέργειας μπορεί να αποτελέσει μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία τόσο για την Τουρκία όσο και για τα κράτη του Νοτίου Καυκάσου για να διαφοροποιήσουν τις οικονομικές τους εξαρτήσεις και να δεχθούν νέες επενδύσεις προκειμένου να τονώσουν τις οικονομίες τους. Σε ό,τι αφορά την Κίνα, η εμπλοκή της στο «ενεργειακό παιχνίδι» των αγωγών φυσικού αερίου που θα διέρχονται από τις χώρες αυτές θα συμβάλει καθοριστικά στο να αυξήσει την οικονομική και γεωπολιτική της επιρροή στο μετασοβιετικό χώρο και στη Μέση Ανατολή.[22]

Οι Αγωγοί TANAP-TAP-BTE (Πηγή: : www.turksam.org/a-glimpse-of-azerbaijan-s-energy-investments-in-its-neighborhood)
Οι Αγωγοί TANAP-TAP-BTE (Πηγή: : www.turksam.org/a-glimpse-of-azerbaijan-s-energy-investments-in-its-neighborhood)

Η Επενδυτική Στρατηγική της Κίνας στη Ρωσία και η Προοπτική για Έναν «Παγωμένο Δρόμο του Μεταξιού»

Είναι γνωστό ότι η Ρωσία κατέχει περίπου το 18,1% των παγκοσμίων αποθεμάτων φυσικού αερίου παγκοσμίως. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, η Ρωσία έπειτα από παρότρυνση του προέδρου της Vladimir Putin, έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια εξόρυξης ενός γιγαντιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου στη Χερσόνησο Yamal της βορειοδυτικής Σιβηρίας. Η Novatek[23], η οποία είναι και μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής φυσικού αερίου στη Ρωσία, έχει επενδύσει μέχρι στιγμής πάνω από 27 δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή ειδικών εγκαταστάσεων υγροποίησης φυσικού αερίου στην εν λόγω περιοχή. Η έναρξη των εργασιών εξόρυξης, σηματοδότησε και τη δημιουργία του πρώτου εργοστασίου υγροποιημένου φυσικού αερίου στον Αρκτικό Ωκεανό. Τροχοπέδη στην πρόοδο των εργασιών εξόρυξης αποτελούν οι ακραίες κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή. Η Χερσόνησος Yamal βρίσκεται πάνω από τον πολικό κύκλο στις εκβολές του ποταμού Ob, σε μια απομακρυσμένη περιοχή που καταψύχεται για επτά έως εννιά μήνες το χρόνο και όπου οι χειμερινές θερμοκρασίες μπορούν να αγγίξουν και τους -50οC.

Μια τέτοια επενδυτική πρωτοβουλία της Ρωσίας, όπως ήταν αναμενόμενο δεν θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορη και την Κίνα, η οποία έχει δαπανήσει πάνω από 12 δισεκατομμύρια δολάρια για την υλοποίηση του έργου. Είναι μάλιστα η πρώτη μεγάλη συνεργασία μεταξύ της Κίνας και της Ρωσίας στον τομέα της ενέργειας, μετά την παρουσίαση του επενδυτικού σχεδίου του OBOR. Επιπροσθέτως, βάσει συμφωνίας των δύο χωρών, κάθε χρόνο θα μεταφέρονται τουλάχιστον τέσσερα εκατομμύρια τόνοι υγροποιημένου φυσικού αερίου από την Ρωσία στην Κίνα. Η εμπλοκή της Κίνας στο Σχέδιο «Yamal LNG» και η στροφή της προς τη Ρωσία, μόνο ως τυχαία δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί, καθώς το συνεχώς μεταβαλλόμενο επί τα χείρω γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή, ανάγκασε τους Κινέζους αξιωματούχους να στραφούν στην αναζήτηση νέων πηγών για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας τους, ενώ καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η γεωγραφική εγγύτητα των δύο χωρών.[24]

Τα τελευταία χρόνια η Κίνα σχεδιάζει τη δημιουργία μιας νέας εμπορικής οδού με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, διαμέσου του Αρκτικού Ωκεανού.[25] Εκμεταλλευόμενη τις επιπτώσεις του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής που έχουν επιφέρει ένα πρωτοφανές λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής, έχει ως βασική πρόθεση να χρησιμοποιήσει τις νέες θαλάσσιες διαδρομές που δημιουργούνται, πράγμα το οποίο θα μειώσει αισθητά το χρόνο και το κόστος των εμπορικών συναλλαγών με ορισμένους από τους βασικούς της εταίρους.

Η Ρωσία από την πλευρά της είναι πεπεισμένη ότι η τήξη των πάγων της Αρκτικής θα δημιουργήσει ένα νέο οικονομικό σύνορο, πλούσιο σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, καθώς και νέες προσοδοφόρες εμπορικές οδούς. Για το σκοπό αυτό, η ρωσική κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να δαπανήσει μέχρι το 2030 υπέρογκα ποσά για την κατασκευή πλοίων, ναυπηγείων και λιμένων κατά μήκος της διαδρομής της Βόρειας Θάλασσας. Η διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας, η οποία εκτείνεται από το Murmansk[26] μέχρι το Βερίγγειο Πορθμό, έχει βρεθεί στο επίκεντρο της «αρκτικής στρατηγικής», τόσο της Ρωσίας όσο και της Κίνας, λόγω του ότι δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια νέα πορεία από την Ασία στην Ευρώπη, η οποία δίνει τη δυνατότητα παράκαμψης της Διώρυγας του Suez και μειώνει στο 1/3 του χρόνου τη διάρκεια μεταφοράς των εμπορευμάτων.[27]

Οκτώ Εμπλεκόμενοι Επιχειρηματικοί Κολοσσοί στο OBOR (Πηγή: Wade Shepard, These 8 Companies Are Bringing The 'New Silk Road' To Life, διαθέσιμο στο: www.forbes.com/sites/wadeshepard/2017/03/12/8-new-silk-road-companies-that-you-can-invest-in/#46450d1a4db9)
Οκτώ Εμπλεκόμενοι Επιχειρηματικοί Κολοσσοί στο OBOR (Πηγή: Wade Shepard, These 8 Companies Are Bringing The ‘New Silk Road’ To Life, διαθέσιμο στο: www.forbes.com/sites/wadeshepard/2017/03/12/8-new-silk-road-companies-that-you-can-invest-in/#46450d1a4db9)

 

[1]. Ο «Δρόμος του Μεταξιού» (Γερμανικά: Seidenstraße) οφείλει την ονομασία του στον Γερμανό γεωγράφο και συγγραφέα κλασικών έργων της φυσικής γεωγραφίας της Κίνας και της ορογραφίας της Ασίας, Ferdinand von Richthofen, ο οποίος εισήγαγε τον όρο στο έργο του με τίτλο «Παλαιές και Νέες Προσεγγίσεις στο Δρόμο του Μεταξιού» το 1877.

[2]. Σύμφωνα με έναν αρχαίο κινεζικό μύθο που χρονολογείται από το 2640 π.Χ., η Αυτοκράτειρα Xi Lingshi, σύζυγος του Κίτρινου Αυτοκράτορα, όταν έπινε τσάι, βρήκε μέσα στο φλιτζάνι της ένα κουκούλι μεταξοσκώληκα. Τη στιγμή λοιπόν που το τράβηξε έξω, βγήκε από αυτό μια μακριά κλωστή και κάπως έτσι ανακαλύφθηκε το μετάξι. Βλ. Harry G. Gelber, Ο Δράκος της Ασίας Η Κίνα και ο Κόσμος Από το 1100 π.Χ. Έως Σήμερα, (Αθήνα, Εκδόσεις Ψυχογιός, 2009), σελ.57.

[3]. 206 π.Χ.-220 μ.Χ.. Οι Han αποτελούν την πλειοψηφούσα εθνοτική ομάδα στην Κίνα (92% του πληθυσμού). Είναι εγκατεστημένοι στα ανατολικά και νοτιοδυτικά 2/5 της Κίνας. Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε Χαράλαμπος Παπασωτηρίου, Η Κίνα από την Ουράνια Αυτοκρατορία στην Ανερχόμενη Υπερδύναμη του 21ου Αιώνα, (Αθήνα, Εκδόσεις Ποιότητα, 2013), σελ.16.

[4]. Βλ. Reader’s Digest Universal Dictionary, (The Reader’s Digest Association Limited, London, 1987), σελ.1418.

[5]. Ιδρύθηκε το 2010 από τον Πρόεδρο του Καζακστάν Nursultan Nazarbayev.

[6]. Επίσημη πρωτεύουσα του Καζακστάν από το 1997 (πρώην Tselinograd επί Ε.Σ.Σ.Δ. και μετέπειτα Akmola), ευρισκόμενη στις όχθες του ποταμού Ishim στο βορειοκεντρικό τμήμα της χώρας.

[7]. Εφεξής OBOR. Στα Ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «Πρωτοβουλία Ζώνης και Δρόμου».

[8]. Η αγγλική λέξη «Belt» αναφέρεται σε χερσαίες οδούς, ενώ η λέξη «Road» σε θαλάσσιες οδούς.

[9]. Τα 16 κράτη τα οποία αποτελούν μέρος αυτής της συνεργασίας είναι τα εξής: Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Κροατία, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Π.Γ.Δ.Μ., Μαυροβούνιο, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβακία και Σλοβενία. Βλ. About 16+1, διαθέσιμο στο: www.ceec-china-latvia.org/page/about.

[10]. Αναφέρεται και ως «Belt and Road Initiative».

[11]. Group of Twenty. Μέλη: Αργεντινή, Αυστραλία, Βραζιλία, Καναδάς, Κίνα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Γαλλία, Γερμανία, Ινδία, Ινδονησία, Ιταλία, Ιαπωνία, Μεξικό, Ρωσία, Σαουδική Αραβία, Νότια Αφρική, Νότια Κορέα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο και Η.Π.Α.. Βλ. G20 Member Countries, διαθέσιμο στο: www.g20.org/en/summit/about/#participants.

[12]. Από το 2016 η κινεζική ναυτιλιακή εταιρεία COSCO ελέγχει το λιμάνι του Πειραιά, έχοντας αποκτήσει το 51% του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ) και έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει άλλο ένα 16% έως το 2021. Βλ. Παύλος Κακλατζής, Ο Νέος Δρόμος του Μεταξιού, διαθέσιμο στο: www.powerpolitics.eu.

[13]. Λιμάνι της Κωνσταντινούπολης.

[14]. Βλ. Nürettin Akçay, Yeni İpek Yolu Projesi Kapsamında Türkiye-Çin İlişkileri, διαθέσιμο στο: www.dergipark.gov.tr/download/article-file/391676.

[15]. Τουρκικά: Avrasya Tüneli.

[16]. Γέφυρα Δαρδανελίων.

[17]. Εγκαινιάστηκε στις 29 Οκτωβρίου 2018, ανήμερα της 95ης επετείου από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας.

[18]. «Iron Silk Road».

[19]. Dong Yan, China’s Strategy in the Caucasus, διαθέσιμο στο: www.eurasianet.org/chinas-strategy-caucasus.

[20]. Baku-Tbilisi-Erzurum. Εναλλακτικά αναφέρεται και ως «South Caucasus Pipeline (SCP)» (Αγωγός Νοτίου Καυκάσου). Διέρχεται παράλληλα με τον αγωγό πετρελαίου Baku-Τιφλίδα-Ceyhan (Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC)).

[21]. Asian Infrastructure Investment Bank. Βλ. One Belt One Road Infrastructure Sector, DBS Asian Insights, 24 July 2017.

[22]. Benyamin Poghosyan, China’s OBOR Initiative: Opportunities for the South Caucasus, διαθέσιμο στο: www.dw.com/en/chinas-new-silk-road-goes-straight-through-the-caucasus/a-41930469.

[23]. Αποτελεί την πρώτη ιδιωτική εταιρεία που εμπλέκεται σε εργασίες εξόρυξης κοιτασμάτων υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η Novatek κατέχει το 50,1% του μεριδίου της εταιρείας JSC Yamal LNG, η γαλλική Total S.A. και η κινεζική China National Petroleum Corp από ένα 20% η καθεμία και το κινεζικό επενδυτικό ταμείο «Δρόμος του Μεταξιού», το υπόλοιπο 9,9%. Βλ. Yamal LNG: The Gas that Came in From the Cold, διαθέσιμο στο: www.total.com/en/energy-expertise/projects/oil-gas/lng/yamal-lng-cold-environment-gas.

[24]. Βλ. Mahdi Torabi-Vahid Pourtajrishi, Ice Silk Road: From Dream to Reality-Analysis, διαθέσιμο στο: www.eurasiareview.com/21032018-ice-silk-road-from-dream-to-reality-analysis/.

[25]. Το σχέδιο αυτό είναι γνωστό και ως «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού» (Polar Silk Road).

[26]. Πόλη που βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της Ρωσίας και αποτελεί σημαντικό λιμάνι στον Αρκτικό Ωκεανό.

[27]. Keith Johnson-Reid Standish, Putin and Xi Are Dreaming of a Polar Silk Road, διαθέσιμο στο: www.foreignpolicy.com/2018/03/08/putin-and-xi-are-dreaming-of-a-polar-silk-road-arctic-northern-sea-route-yamal/.

 

Πηγές

  1. About 16+1, στο: ceec-china-latvia.org/page/about.
  2. Akçay, Nürettin, Yeni İpek Yolu Projesi Kapsamında Türkiye-Çin İlişkileri, στο: dergipark.gov.tr/download/article-file/391676.
  3. G20 Member Countries, στο: g20.org/en/summit/about/#participants.
  4. Gelber, Harry, G., Ο Δράκος της Ασίας Η Κίνα και ο Κόσμος Από το 1100 π.Χ. Έως Σήμερα, Αθήνα, Εκδόσεις Ψυχογιός, 2009.
  5. Johnson, Keith – Standish, Reid, Putin and Xi Are Dreaming of a Polar Silk Road, στο: foreignpolicy.com/2018/03/08/putin-and-xi-are-dreaming-of-a-polar-silk-road-arctic-northern-sea-route-yamal/.
  6. One Belt One Road Infrastructure Sector, DBS Asian Insights, 24 July 2017.
  7. Poghosyan, Benyamin, China’s OBOR Initiative: Opportunities for the South Caucasus, στο: dw.com/en/chinas-new-silk-road-goes-straight-through-the-caucasus/a-41930469.
  8. Reader’s Digest Universal Dictionary, The Reader’s Digest Association Limited, London, 1987.
  9. The Belt and Road Initiative: 65 Countries and Beyond, Fung Business Intelligence Center, May 2016.
  10. Torabi, Mahdi – Pourtajrishi, Vahid, Ice Silk Road: From Dream to Reality-Analysis, διαθέσιμο στο: eurasiareview.com/21032018-ice-silk-road-from-dream-to-reality-analysis/.
  11. Wade Shepard, These 8 Companies Are Bringing The ‘New Silk Road’ To Life, στο: forbes.com/sites/wadeshepard/2017/03/12/8-new-silk-road-companies-that-you-can-invest-in/#46450d1a4db9.
  12. Yamal LNG: The Gas that Came in From the Cold, στο: total.com/en/energy-expertise/projects/oil-gas/lng/yamal-lng-cold-environment-gas.
  13. Yan, Dong, China’s Strategy in the Caucasus, στο: eurasianet.org/chinas-strategy-caucasus.
  14. Κακλατζής, Παύλος, Ο Νέος Δρόμος του Μεταξιού, στο: powerpolitics.eu.
  15. Παπασωτηρίου, Χαράλαμπος, Η Κίνα από την Ουράνια Αυτοκρατορία στην Ανερχόμενη Υπερδύναμη του 21ου Αιώνα, Αθήνα, Εκδόσεις Ποιότητα, 2013.

 

Διαδικτυακοί Τόποι

  1. dailysabah.com/asia/2014/05/06/bakutbilisikars-rail-project-to-be-completed-in-2015.
  2. rferl.org/a/russia-china-one-belt-one-road-project-putin-xi/28579849.html.
  3. www.turksam.org/a-glimpse-of-azerbaijan-s-energy-investments-in-its-neighborhood

 

*Ο Μιχαήλ – Εμμανουήλ Δημάκας είναι Υποψήφιος Διδάκτορας στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου. Δόκιμος Ερευνητής Ευρωπαϊκού Κέντρου Περιβαλλοντικής Έρευνας και Κατάρτισης (Ε.Κε.Π.Ε.Κ.).